Kultura Seszeli

Architektura Seszelczyków ma niepowtarzalny styl, a jednocześnie jest praktyczna. Widać w niej wpływ czasów kolonialnych, ale też trzeźwe, praktyczne podejście. Stare domy ze stromymi dachami to typowy dla tropików styl budownictwa, zapewniający wygodne mieszkanie, z elementami z okresu francuskich i brytyjskich rządów. Strome dachy chronią przed deszczem, szerokie tarasy sprzyjają życiu na wyspach, które toczy się w większości na zewnątrz, a cała konstrukcja doskonale łapie stały, chłodzący powiew. Nowoczesna architektura łączy tradycyjny styl z praktycznymi rozwiązaniami, by także wykorzystać świeżą bryzę znad morza.

Tradycyjnie kuchnie stawiano na zewnątrz, żeby intensywny zapach przypraw nie przenikał do pokoi mieszkalnych.

Kolonialną przeszłość Seszeli widać w rywalizacji zamożnych właścicieli ziemskich i plantacji, którzy próbowali zbudować jak najokazalsze wejście do swoich domów. Szczytem tego współzawodnictwa są wspaniałe schody po czterech stronach budynku.

Zwykle domy kryto liśćmi palmowymi z plantacji kokosowych. Ze względów praktycznych i prestiżowych zastąpiła je jednak blacha falista, gdy tylko pojawiła się na wyspie. Wiele mniejszych domów budowano mniej więcej w tym stylu, a tradycyjne drewniane okładziny stopniowo wypierał beton.

Jak wygląda wnętrze domu plantatora, pokazuje Domaine de Val des Prés na Mahé. Stoi tam dom plantatora „Gran Kaz” z około 1870 roku, a obok „La Kaz Rosa”, typowy dom robotniczy z XX wieku (więcej w części „Poznawanie kultury”).

Również w kuchni kreolskiej odbija się niezwykła mieszanka etniczna mieszkańców. Subtelności kuchni francuskiej, egzotyka dań indyjskich i pikantne przyprawy Orientu łączą się w prawdziwą kulinarną przygodę.

Grillowana ryba lub kałamarnica polana sosem ze świeżej pasty z chili, imbiru i czosnku to narodowy przysmak, podobnie jak różne pyszne curry, przygotowywane z troską na świeżym mleku kokosowym. Szczególnie ciekawe są chutneye podawane jako dodatek do dań. To pikantna mieszanka lokalnych owoców, takich jak papaja czy golden apple, i przypraw. Jak łatwo się domyślić, podstawą potraw są głównie owoce morza. Do tego zwykle podaje się ryż.

Gdzie zjecie po kreolsku, dowiecie się z naszych poleceń restauracji.

Jak na tak mały kraj Seszele mają bardzo żywą scenę artystyczną, do której należą malarze, rzeźbiarze, pisarze i poeci, różni rzemieślnicy, muzycy i tancerze.

Miejscowi artyści rozwijają rozmaite style, które odzwierciedlają wieloetniczne tło wysp i świadczą o licznych wpływach, jakie zostawiły tu swój ślad. Od zawsze malarzy i innych twórców inspirowało naturalne, bogate w kolory piękno wysp. Powstało dzięki temu wiele prac w różnych dziedzinach, takich jak techniki graficzne i akwaforty, kolaże czy sztuka obiektu, w których używano najróżniejszych materiałów, na przykład akwareli, farb olejnych, akrylu, metali, aluminium, drewna, tekstyliów, lakierów, pasteli czy węgla. Rzeźbiarze tworzą szlachetne dzieła z miejscowego drewna, kamienia, brązu i kartonażu.

Seszele od zawsze silnie fascynowały miejscowych pisarzy i poetów. Powstały dzięki temu relacje historyczne i pasjonujące prace o dziejach tutejszego społeczeństwa. Zbiór opowiadań i wierszy odzwierciedla pasję tych ludzi.

Tradycyjnych rzemieślników spotkacie na Seszelach wszędzie. Ich prace są tak samo wszechstronne i zróżnicowane jak same wyspy. Przedmioty powstają z łupin i włókien kokosa, muszli lub koralowców, bambusa i metalu, ale znajdziecie tu także odzież, biżuterię ze złota, srebra i innych materiałów oraz ceramikę.

Muzyka i tańce od dawna są stałą częścią kultury Seszelczyków i trudno wyobrazić sobie bez nich uroczystości. Kreolska muzyka i tańce mają korzenie w kulturach afrykańskich, malgaskich i europejskich. Tradycyjnym rytmom towarzyszą bębny tambour i tam-tam oraz proste instrumenty strunowe. Skrzypce i gitara to stosunkowo nowe, europejskie dodatki, które nadają dzisiejszej muzyce wyrazisty charakter.

Tradycyjna moutya to erotyczny, tajemniczo brzmiący taniec wywodzący się z czasów niewolnictwa. Wtedy służył do wyrażania silnych emocji i był wentylem dla ludzkiego nieszczęścia. Pierwotnie tańczono go nocą przy ognisku w lesie, a bębny przed grą rozgrzewa się nad ogniem. W grudniu 2021 roku UNESCO wpisało moutya na Reprezentatywną listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości. Z czasem do spontanicznych tańców we wspólnocie doszły także występy sceniczne dla gości.

Żywa sega, z obrazowymi tekstami, eleganckim kołysaniem bioder i niemal szurającymi krokami, jest równie lubiana jak moutya.

Tańcami pochodzenia europejskiego są kontredans i kanmtole. Kanmtole przypomina szkocki country reel, a akompaniują mu banjo, akordeon, skrzypce i trójkąt. Skomplikowane kroki kontredansa pochodzą jeszcze z dworu francuskiego, tańczy się je przy dźwiękach banjo i trójkąta, a „komander” „prowadzi” przebieg tańca.

Na lokalnych świętach występują różne tradycyjne grupy taneczne, ale także współcześni wykonawcy jazzu, reggae, country & western, hip hopu, ballad czy rocka. Na wyspie działa kilka chórów, które zachwycają hymnami i chorałami. W ich repertuarze, by wymienić tylko część, znajduje się tradycyjna muzyka sakralna, a także gospel i folk.

W stosunkowo młodej historii Seszeli folklor wysp przekazywano ustnie, zanim pojawiły się telewizja, radio i pismo.

Z biegiem lat w folklorze Seszelczyków szczególnie wyraźnie zapisało się kilka postaci z bajek. Jest na przykład „Soungula”, znany z mądrości i pomysłowości w radzeniu sobie z codziennymi problemami. Do innych barwnych postaci należą Bro Zako, Kader, Tizan i Kousoupa.

Niektóre z najbardziej znanych bajek i opowieści, które opowiada się do dziś, pochodzą z czasów, gdy nie było telewizorów, a opowiadanie historii służyło nie tylko rozrywce. Przekazywało ludziom wartości i dawało praktyczne rady na życie na wyspie.

Festival Kreol od 1985 roku co roku w październiku świętuje język kreolski, muzykę, kuchnię i rękodzieło. Organizatorem jest Seychelles National Institute of Culture, Heritage and the Arts. Edycja 2026 była czterdziesta pierwsza i przypadła na rok, w którym Seszele obchodzą 50-lecie niepodległości. Główna część programu tradycyjnie odbywa się w ostatnim tygodniu października, przede wszystkim w Victorii i w innych miejscach na Mahé. Wiele punktów programu jest bezpłatnych. Kolejny termin to październik 2027, a dokładny program często podawany jest dopiero tuż przed festiwalem. Inne święta znajdziesz na stronie Święta i wydarzenia.

National Museum of History w Victorii przedstawia dzieje wysp od pierwszych odkrywców po współczesność, a do tego dział poświęcony tradycyjnemu życiu kreolskiemu. Domaine de Val des Prés w Au Cap na południowym wschodzie Mahé łączy dom plantatora, dom robotników i dwanaście warsztatów. Należy do nich „Maison de Coco” z pamiątkami wykonanymi z różnych części palmy kokosowej. Więcej o wcześniejszych dziejach znajdziesz na stronie Historia Seszeli.

Najlepiej podczas świąt takich jak Festival Kreol oraz na występach grup tanecznych. Na wieczorach w hotelach i restauracjach zwykle oglądamy wersję sceniczną. Aktualne terminy znajdziesz na stronie Święta i wydarzenia.

Co roku w październiku, z głównym punktem ciężkości w ostatnim tygodniu. Lot i nocleg warto zaplanować z wyprzedzeniem, bo terminy często ustalane są późno.

Urzędowymi językami są seszelski kreolski, angielski i francuski. Po angielsku dogadasz się wszędzie, a kilka słów po kreolsku zawsze zostanie przyjętych z uśmiechem.

Nie wszystko, co leży na targach, powstaje na wyspach. Rękodzieło z kokosa, drewna lub tkanin najlepiej kupować bezpośrednio w warsztatach, na przykład w Craft Village. Na muszle, koralowce i coco de mer mogą obowiązywać ograniczenia wywozu, dlatego wcześniej przeczytaj przepisy celne.

Wróć do strony Społeczeństwo Seszeli lub przejdź do Flory i fauny.