Dimoun, lang ek relizyon
Konman sosyete la in form
Dan listwar kot son sosyete in form, Sesel, ki avan pa ti annan okenn dimoun endizen, in reste fidel ar son rasinn plizyer lorizin etnik. Depi plis ki de syek, bann zil i en melanz divers etni, tradisyon ek relizyon ki sorti dan tou kwen lemonn. Premye kolon ki’n vin res isi ti rive an 1770: en ti group Franse, Afriken ek Endyen disid. Pou konnen plis, get listwar Sesel.
Ziska zordi, dimoun avek plizyer kilti i viv ansanm dan lape, e se sa ki fer lakarakteristik prensipal sa nasyon vivan e dan lanmoni.
Popilasyon
Ziska zordi, popilasyon i ankor montre son rasinn plizyer lorizin etnik. I konpran anviron 100.000 dimoun, e resansman 2022 ti donn en ti pe plis ki 102.000. Gran mazorite i viv lo Mahé, e kominote pli small i viv lo Praslin ek La Digue.
Depi lontan, bann zil in atir bann pep ki sorti dan tou kwen lemonn. Konsa, bann esklav ki’n ganny liberte sorti dan bann koloni franse an Afrik, bann esklav sorti dan bann koloni angle dan Lenn, bann kolon eropeen sorti Frans, Angleter ek Itali, bann dimoun ki’n ganny depòte pou rezon politik, bann avantirye, bann komersan arab ek persan, ansanm avek bann Sinwa, tou in vin Sesel.
Pratikman tou nasyon lo later i reprezante dan melanz kiltirel Sesel. Zot tou in kite zot lenfliyans ki pa ressanble okenn lot, e konsa in form sosyete dinamik e malgre sa byen pezib ki nou konnen zordi.
Lang
Annan trwa lang ofisyel: Kreol (en lang melodye ki baze lo Fransé), Angle ek Fransé. Boukou Seselwa osi i environ Italyen oubyen Alman byen. Dan lavi tou lezour, dan bann lotel, magazen ek biro gouvernman, vizit-ye anzeneral i debrouy byen avek Angle. Me kèk mo Kreol i toultan fer plezir pou tann:
| Kreol | Sinifikasyon |
|---|---|
| Bonzour | Bonn dimaten, bonn zour |
| Bonswar | Bonn aswar |
| Komman sa va? | Ki manyer ou ete? |
| Mersi | Mersi, mon remersye ou |
| Orevwar | Orevwar, nou rankont ankor |
Relizyon
Pli fon dimoun i ankor Katolik Romen, me annan osi boukou Anglikan ek Protestan. Avan, pousantaz Katolik ti dir plis ki 90 %. Apre resansman 2022, i anviron 61 %, e lezot kalkil i mansyonn anviron 70 %. Bann Endou i form pli gran group ki pa Kretyen, avek en ti pe plis ki 5 %.
Bann kwayan i viv dan lape kot bann Mizilman, Endou, disip Bahá’i ek lezot kominote relizye, parmi zot bann Boudis, lo Mahé, Praslin ek La Digue. Legliz, en tanp Endou ek en moske i fer parti pey lavil, sirtou Victoria. Lerkoz ou vizit en lye relizye, i normal pou kouver zepol ek zenou.
Leta ek gouvernman
Sorti en sel parti pou ariv dan demokrasi
Lapolitik Sesel i annan rasinn istorik dan sosyalism en sel parti ek osi dan en rezim otokratik. Apre endepandans ar Rwayonm Ini an 1976, Sesel ti en repiblik souveren ziska 1977. Apre sa, premye prezidan ek lider Parti Demokratik Sesel, James Mancham, ti ganny ranverse dan en koudeta san disan par premye minis France-Albert René. René in etabli en leta sosyalis avek en sel parti anba Seychelles People's Progressive Front, ki’n dire ziska 1991. An 1993, pour premye fwa depi endepandans, ti annan eleksyon avek plizyer parti.
Depi 4 desanm 1991, Repiblik Sesel i annan en sistenm demokratik avek plizyer parti. Gouvernman modernn i fonksyonn dan en repiblik prezidansyel, kot prezidan i en mem tan sef Leta ek sef gouvernman. Lepouvwar egzekitif i ganny egzèse par gouvernman, e lepouvwar lejislatif par Lasanble Nasyonal. Prezidan i prezid Kabinè, kot vis-prezidan i fer parti.
Prezidan depi endepandans
An avril 2004, James Alix Michel in ranplas prezidan Albert René, ki ti dan pos depi 1977. Michel in ganny re-eli par pep an 2006, 2011 ek 2015. Le 16 oktob 2016, li in anons son demisyon, e son vis-prezidan Danny Faure in pran lapos san eleksyon. An 2020, pret Anglikan Wavel Ramkalawan, kandida lopozisyon, in gannyen eleksyon prezidansyel, premye transfer pezib pouvwar sa kalite depi endepandans.
Pandan bann eleksyon septanm ek oktob 2025, Patrick Herminie ki sorti United Seychelles in gannyen dezyenm tour. Li in fer serman kou sizyenm prezidan le 26 oktob 2025. Depi 28 oktob 2025, Sebastien Pillay i vis-prezidan.
| Prezidan | Dire lapos |
|---|---|
| James Mancham | 1976–1977 |
| France-Albert René | 1977–2004 |
| James Michel | 2004–2016 |
| Danny Faure | 2016–2020 |
| Wavel Ramkalawan | 2020–2025 |
| Patrick Herminie | depi 26 oktob 2025 |
Lasanble Nasyonal ek bann parti
Lasanble Nasyonal (lalezislatir) dan son konpozisyon aktyel in form apre bann eleksyon 25 ziska 27 septanm 2025. Li annan 34 manm. Vennsis manm i ganny eli dan sirkonskripsyon endividyel dapre sistenm mazorite senp (first-past-the-post), e uit lezot syez i ganny distribiye dapre proporsyon bilten. Dan ansyen manda (2020), ti annan 35 syez. Manda bann manm i dire sink an.
Ansyen Seychelles People's Progressive Front (SPPF), ki ti dirize par ansyen prezidan France-Albert René, in ganny rebatize Parti Lepep an 2010 e United Seychelles an 2018. Apre defet eleksyon 2020 (ki 10 syez selman), li in retourn o pouvwar an 2025 avek 19 syez.
LDS (Linyon Demokratik Seselwa) ti en koalisyon bann pli gran parti lopozisyon, orijinelman Seychelles National Party, Seychellois Alliance, Seychelles Party for Social Justice and Democracy ek Seychelles United Party. Depi 2016, li ti annan mazorite dan Lasanble Nasyonal. Seychellois Alliance in kit koalisyon an fevriye 2018, apre demisyon son prezidan Patrick Pillay konman prezidan Lasanble ek manm Lasanble Nasyonal an zanvye 2018. An 2020, LDS anba Wavel Ramkalawan in gannyen prezidans ek parlman. An 2025, li’n perdi tou le de, e avek 15 syez li form lopozisyon. Seychelles National Party in ganny retire dan rezistr bann parti par Komisyon Elektoral an 2021.
| Parti | Pozisyon | Syez 2025 |
|---|---|---|
| United Seychelles (US) | Parti o pouvwar, prezidan Patrick Herminie, goch ziska santr-goch | 19 |
| Linyon Demokratik Seselwa (LDS) | Lopozisyon, parti Wavel Ramkalawan | 15 |
| Seychelles United Movement | parti pli petit, okenn sye an 2025 | 0 |
| Seychelles People's National Movement | parti pli petit, okenn sye an 2025 | 0 |
Fanm ek lapolitik
Apre eleksyon 2025, nef fanm i reprezante dan 34 manm Lasanble Nasyonal: set atraver sirkonskripsyon, de atraver sye konpansatwar. Le 28 oktob 2025, Azarel Ernesta in vin premye fanm ki ganny eli prezidan Lasanble Nasyonal. Parmi bann kandida pou lapos prezidan an 2025, pa ti annan okenn fanm.
Distrik Sesel
Sesel i divize an 25 distrik administratif. Parmi sa, 22 i sitye prensipalman oubyen antyerman lo zil prensipal Mahé, de lo Praslin, e La Digue avek bann zil proch ek en pe zil pli lwen i form en distrik anplis. Pou eleksyon parlmanter 2025, ti annan 26 sirkonskripsyon.
Manm dan bann lorganizasyon
Sesel i manm Nasyon Ini (ONI), Lenyon Afriken (UA), Commonwealth, Komisyon Losean Endyen (COI), Indian Ocean Rim Association for Regional Cooperation, Common Market of Eastern and Southern Africa (COMESA), Kominote Devlopman Lafrik di Sid (SADC) ek Lafrankofoni. I annan lanbasad dan Pari, New York, Brisèl, New Delhi, Nairobi ek Pekin, parmi lezot. I annan osi plizyer konsila onorer dan lemonn antye.
Viv ansanm tou le zour
Pou plis lenformasyon lo bann koutim, mizik, kwizinn ek lartizana, get Kiltir Sesel. Pou konsèy lo sekirite, get paz Kriminalite Sesel, e pou pourboir, get paz Pourboir Sesel.
Kestyon ki souvan demande
Ki i prezidan Sesel azordi?
Patrick Herminie, di United Seychelles, depi 26 Oktob 2025. Vis-prezidan i Sebastien Pillay.
Konbyen dimoun i reste Sesel?
Anviron 100.000, plis ki 102.000 dapre resansman 2022. Pli gran lapartiy i reste Mahé.
Ki lalang ki oun pale?
Lalang ofisyel i Kreol, Angle ek Franse. Pou vizitè, Angle i souvan sufi.
Eski ti annan lepèp endijèn Sesel?
Non. Bann zil ti vid, ziska bann premye kolon ti arive an 1770.
Ki lareliziyon ki pli reponn?
Kristyanis, sirtou legliz Katolik Romen (anviron 61 % dapre resansman 2022). I annan osi Anglikan, Endou, Mizilman ek lezot kominote.
Retourn lo Listwar Sesel oubyen lo Kiltir Sesel.
